استخوان لای زخم

استخوان لای زخم گذاشتن ( ضرب المثلی از امثال و حکم دهخدا)

این مثل را وقتی به کار می برند که کسی بخواهد برای انتفاع بیشتر از کسی دیگر مشکلش را به آسانی حل نکند یا از رنج و عذاب او نکاهد . مبنای این ضرب المثل حکایتی است که اصل آن در کتاب امثال و حکم دهخدا (جلد اول ) آمده است :

" گویند قصابی را استخوان خرده بر پلک خلیده او را به تعب میداشت . لاجرم به کحال شد ، کحال او را عشوه می داد و هر روز دارو گونه ی در چشم وی می کرد ، و او هر بامداد منی گوشت به مطبخ طبیب میفرستاد . روزی به عادت بیمامد. طبیب به خانه نبود . تلمیذ چشم او بگشود . ریزه ی استخوان بدید و بیرون کرد . رنجور برفت و دیگر باز نگشت . کحال از شاگرد ماجری بپرسید . گفت ریزه یی بر پلک داشت بدیدم و بآوردم و بلسان بنهادم . مانا که بهبودی یافته است . کحال به خشم شد و گفت زهی ابله ! من هم آن استخوان میدیدم . لیکن گوشت روزانه را نیز چشم میداشتم ."

بلسان : (به فتح با و لام )گیاهی است که کاربرد درمانی دارد .

کحال : (بر وزن حمال) چشم پزشک

تلمیذ : شاگرد

تعب : رنجه شدن ، عذاب و مشقت

خلیدن : فرو رفتن چیزی نوک تیز ( مثل خار ) در چیز دیگر ( مثل چشم یا گوشت و ...)

رنجور : بیمار